Witryna wykorzystuje cookies w celu poprawnej realizacji dostarczanych usług i informacji oraz w celach gromadzenia anonimowych informacji statystycznych. Pozostając na stronie zgadzasz się na to.

AKCEPTUJĘ
facebook
Zobacz nasz profil na Facebook-u

wdt00_hist

Historia

Inicjatorem budowy Domu Technika w Warszawie było utworzone w 1898 r. Stowarzyszenie Techników w Warszawie, którego Rada na zebraniu ogólnym 8 marca 1901 r. postanowiła wybudować "własny gmach mający odpowiadać potrzebom Stowarzyszenia, jako instytucji ześrodkowującej w sobie życie towarzyskie członków i jednocześnie mającej zadania naukowe i techniczne". Te zadania gmach spełnia nadal.

W celu realizacji postanowienia powołano dwie komisje - jedną, aby opracowała koncepcję gmachu (w jej skład weszli dwaj przedstawiciele Rady, tj. Piotr Drzewiecki i Aleksander Rosset oraz dwaj wybitni architekci, a mianowicie Władysław Marconi i Bronisław Rogóyski) i drugą zwaną finansową, którą tworzyło 30 członków Stowarzyszenia, a wśród nich Aleksander Knabe, Kazimierz Loewe, Stanisław Rotwand, Emil Schoenfeld, Jan Sieklucki, Brunon Tyszka. Zadaniem tej Komisji było uzyskanie niezbędnych środków finansowych na zakup działki budowlanej oraz na budowę gmachu.

Zgodnie z sugestiami wymienionych komisji, Rada Stowarzyszenia na posiedzeniu 5 czerwca 1901 r. postanowiła nabyć plac przy ul. Włodzimierskiej 3/5, (od 1919 r. ulica Tadeusza Czackiego). Postanowienie Rady zostało zatwierdzone 14 marca 1902 r. przez zebranie ogólne Stowarzyszenia, o czym dowiadujemy się z "Przeglądu Technicznego" nr 12 z 1902 r., tym samym Stowarzyszenie za 120 tys. rubli stało się właścicielem placu o pow. 2100 m2. Kolejnym etapem działań stało się wybranie przez Radę Stowarzyszenia 6 czerwca 1902 r. 5-osobowego Komitetu Budowy Gmachu w składzie: Piotr Drzewiecki, Kazimierz Loewe, Aleksander Rosset, Jan Sieklucki, Brunon Tyszka, który w numerze 33 "Przeglądu Technicznego" z 1902 r. ogłosił konkurs na budowę gmachu.

W konkursie mogli brać udział jedynie członkowie Stowarzyszenia. Nadesłali Oni jedenaście prac. Ponieważ wszystkie prace przekroczyły możliwości finansowe Stowarzyszenia, żadna nie została przyjęta do realizacji. W nr 29 " Przeglądu Technicznego" z 1903 r. ogłoszono więc drugi konkurs wraz z podaniem szczegółowych warunków finansowych budowy gmachu. Tym razem na konkurs wpłynęły 3 prace.  Do realizacji przyjęto projekt inż. arch. Jana Fijałkowskiego i pod jego kierownictwem realizowano prace budowlane, natomiast autorami pozostałych najważniejszych działów dokumentacji byli: inż. arch. W. Marconi (architektura), inż. C. Rodkiewicz (ogrzewanie i wentylacja), inż. K. Karczewski (oświetlenie).

Generalny wykonawca budowy Biuro Architektoniczno-Budowlane "Rogóyski, B-cia Horn i Rupniewicz" rozpoczęło budowę gmachu 31 lipca 1903 r., a uroczyste wmurowanie kamienia węgielnego nastąpiło 5 września wymienionego roku. Już 28 listopada 1905 r. oddano  do użytku gmach, który kosztował 215 tys. rubli.

Fotopolska wdt



Gros środków finansowych na zakup placu i budowę gmachu uzyskano od członków Stowarzyszenia. Budowa gmachu odbyła się przy znaczącym udziale darowizn, tak materiałów budowlanych, jak również wykonawstwa poszczególnych robót, np.: projekty urządzeń kanalizacyjnych i wodociągowych sporządziła firma St. Patsche, projekt wentylacji i c.o. firma P. Drzewiecki i T. Jeziorański, kotły parowe i urządzenia grzewcze dostarczyła firma Fitzner i Gamper, urządzenia sanitarne dostarczyły firmy Billich i Billig, Godlewski i S-ka oraz Szulc i S-ka, roboty malarskie wykonały firmy J.Bőrger i S. Gerszewski oraz A. Strzałecki, a główne drzwi wejściowe dostarczyła firma F. Martens i Daab.

Jednocześnie z pracami budowlanymi trwały działania związane z przygotowaniami i realizacją wystroju zewnętrznego i wewnętrznego gmachu. Ogłoszony został konkurs na figury zdobiące fronton budynku. Do realizacji przyjęto projekty Zygmunta Otto, który wykonał z piaskowca trzy rzeźby. Jedna z nich przedstawia Dedala i Ikara i została umieszczona na szczycie budynku. Pozostałe dwie rzeźby umieszczono na fasadzie budynku na wysokości drugiego piętra. Jedna z nich przedstawia Archimedesa - czyli przeszłość, a druga kobietę z promieniami radu - czyli przyszłość. W wyniku działań w czasie II wojny światowej, a szczególnie po Powstaniu Warszawskim, kiedy to Dom Technika został podpalony, wiele rzeźb uległo zniszczeniu, w tym również postacie Dedala i Ikara. Natomiast kartusz z wyrżniętymi brzegami z napisem ARTIBUS TECHNICIS MCMIV, podtrzymywany przez dwie siedzące postacie kobiet umieszczony na szczycie budynku, uszkodzony w czasie II wojny światowej - został naprawiony.

Był również wymalowany przez artystę malarza Bohusza Siestrzeńcewicza plafon na suficie głównej klatki schodowej. Plafon przedstawiał "Odrodzenie", czyli pochód ludzkości przez ogień rewolucji ku lepszej przyszłości. On również uległ zniszczeniu podczas działań wojennych.

O wystroju Domu Technika szerzej informuje "Przegląd Techniczny" w nr 18 z 1907 r., natomiast z nr 15 z 1906 r. możemy dowiedzieć się o funkcjonowaniu własnej elektrowni w gmachu Domu Technika. Dzięki informacjom umieszczanym w "Przeglądzie Technicznym", można dowiedzieć się o szczegółach budowy i funkcjonowaniu Domu Technika, jak również o działalności Stowarzyszenia Techników w Warszawie. Już w 1913 r. ogłoszono konkurs na wybudowanie oficyn, a ich budowę ukończono w 1914 r. W rezultacie znacznemu zmniejszeniu uległ ogród znajdujący się na tyłach gmachu, natomiast całość Domu Technika tworzyły i tworzą w zasadzie nadal dwa główne pawilony, tj. frontowy i tylny. W środku tych pawilonów umieszczono klatki schodowe z bocznymi galeriami na I i II piętrze. Tylny pawilon sąsiadował z ogrodem urządzonym na wysokości 3 m nad poziomem posesji. Ogród był połączony schodami i tarasem z salą restauracyjną, usytuowaną na I piętrze. Pod ogrodem umieszczono kręgielnię. W gmachu urządzono również 7 mieszkań różnej wielkości dla oficjalistów i służby, w tym mieszkanie 3-pokojowe z kuchnią dla restauratora. Cały budynek miał cztery kondygnacje użytkowe. Pierwsza kondygnacja z wyjątkiem westybulu i wejścia głównego z obecnej ulicy T. Czackiego miała lokale użytkowane przez najemców, np. przez drukarnię i księgarnię. Druga kondygnacja przeznaczona była na pomieszczenia administracyjne stowarzyszenia i bibliotekę, a w części tylnej restaurację. Trzecia kondygnacja od strony frontowej mieściła sale odczytowe, a w tylnej części usytuowana była kuchnia i sale klubowe. Na czwartej kondygnacji w części frontowej mieściła się sala balowa (obecnie sala A. im. B. Rumińskiego), a w części tylnej sale klubowe (obecnie sala B im. J. Bukowskiego) i pomieszczenia administracyjne.

Do gmachu można było wejść przez drzwi główne lub przez dwie bramy boczne.

W wyniku działań wojennych w latach 1939-45, gmach Domu Technika uległ zniszczeniu; trzecia i czwarta kondygnacja spaliła się we wrześniu 1939 r., zaś pozostała część gmachu została podpalona po upadku Powstania Warszawskiego przez specjalne komando hitlerowców. Spalone zostało bogate wyposażenie wnętrz, nie zachowała się bogata dekoracja sztukatorska wykonana przez arch. rzeźbiarza Jana Gardeckiego, zapadły się stropy i zawaliły ściany działowe. W miarę dobrze zachowały się ściany nośne oraz część głównej klatki schodowej, tj. żeliwna balustrada, marmurowe podesty i okładziny stopni. Mimo ogromu zniszczeń całej gospodarki Polski, pozostali przy życiu polscy inżynierowie i technicy, których losy rzuciły do zniszczonej Warszawy, już zaraz po zakończeniu działań wojennych podejmowali inicjatywy odbudowy Domu Technika, które po zebraniu Komitetu Organizacyjnego Naczelnej Organizacji Technicznej 12 grudnia 1945 r. zaczęły przybierać realne kształty. W wyniku działań Naczelnej Organizacji Technicznej już w grudniu 1947 r. część frontowa Domu Technika została oddana do użytku, a odbudowę całości budynku zakończono w 1949 r. rezygnując z konieczności odtwarzania części bogatej sztukaterii i artystycznych wymalowań wnętrz, zatroszczono się natomiast o przywrócenie w miarę pierwotnego secesyjnego wyglądu elewacji frontowej budynku, stanowiącej wizytówkę Warszawskiego Domu Technika wkomponowanego w krajobraz Warszawy i wpisanego do rejestru zabytków stolicy.

Powstała 12 grudnia 1945 r. Naczelna Organizacja Techniczna, aktem notarialnym z 18 listopada 1948 r. przejęła od Stowarzyszenia Techników Polskich w Warszawie gmach Warszawskiego Domu Technika.

W 1968 r. oddano do użytku nadbudowane nad częścią frontową budynku nieco cofnięte piętro, na którym zlokalizowana jest sala konferencyjna im. Mieczysława Pożaryskiego oraz liczne pomieszczenia administracyjne. Ponadto zmodernizowano salę A.

Można stwierdzić, że ponad 100-letni "staruszek" jest  nowoczesny, urzekając jednocześnie swoją secesyjną architekturą. W gmachu odbywają się liczne konferencje i spotkania, w tym przede wszystkim z zakresu nauki i techniki, ale również okolicznościowe i koleżeńsko-towarzyskie.

W gmachu tym mają siedziby liczne organizacje, w tym  zarządy główne stowarzyszeń naukowo-technicznych, Zarząd Główny FSNT NOT z licznymi oddziałami poszczególnych stowarzyszeń należących do NOT oraz  redakcje czasopism naukowo-technicznych.  Tak więc zadania, które sformułowano u podstaw założeń budowy Warszawskiego Domu Technika, są w dalszym ciągu realizowane i rozwijane, tym bardziej że od 1996 r. uregulowane zostały sprawy własnościowe m.in. poprzez nabycie pomieszczeń w gmachu przy ul. Świętokrzyskiej 14 (od ulicy Czackiego do klatki schodowej A) integralnie związanych z gmachem przy ul. Czackiego 3/5. W części Warszawskiego Domu Technika mieszczącej się przy ul. Świętokrzyskiej 14 (zwanym gmachem B) mają także siedziby zarządy główne stowarzyszeń i Biuro Zarządu Głównego FSNT NOT.